Dwumasowe koło zamachowe – po co je stosować?

Artykuły
zestaw sprzęgła z kołem

Od kilkunastu lat w wielu samochodach montuje się koło dwumasowe, kosztem zwykłego koła zamachowego. Charakterystyczna nazwa dwumasy wynika z faktu jej budowy.  Składa się ona bowiem z masy pierwotnej oraz masy wtórnej, które zostały osiowo połączone ze sobą za pomocą tłumika drgań skrętnych. Jaką rolę pełni dwumasowe koło zamachowe (DKZ) oraz jak dokładnie wygląda sposób pracy tego mechanizmu? Jak wygląda użytkowanie samochodu z kołem dwumasowym? Odpowiedzi na te pytania znajdą Państwo w poniższym artykule. Zachęcamy do zapoznania się z jego treścią.

Jak wygląda dwumasowe koło zamachowe? Podstawowe informacje.

Temat dwumasy warto rozpocząć od przywołania zwykłego koła zamachowego, które kilkanaście lat temu było nieskomplikowanym, okrągłym talerzem. Coraz wyższe momenty obrotowe silników w dolnych zakresach obrotów doprowadziły jednak do powstania nowego elementu – dwumasy. Pierwsze koła dwumasowe rozpoczęto montować w samochodach w latach 80. Z czasem zyskały one popularność, zaś obecnie znajdują się one w większości samochodów opuszczających salony.

Zwykłe koło zamachowe to jeden element, w którym nie ma za dużo możliwości popsucia go. Inaczej wygląda to w przypadku dwumasy, która choć z zewnątrz wygląda podobnie, w środku zawiera tłumik drgań skrętnych. Rolą tego elementu jest osiowe łączenie dwóch części koła dwumasowego, w ten sposób, by mogły one swobodnie obracać się względem siebie nawet w zakresie 80 stopni. Takie nowoczesne rozwiązanie doprowadziło jednak do pojawienia się problemów, które przy nieodpowiedniej jeździe mogą prowadzić do uszkodzenia dwumasy.

W jakim celu stosuje się koło dwumasowe?

Na początku wyjaśnimy rolę, jaką spełnia zwykłe koło zamachowe, ponieważ dwumasa spełnia także jego funkcję. Koło zamachowe pełni funkcję nośnika energii, który służy do wykonania suwów pomocniczych silnika. Podczas działania czterech suwów, energia dostarczana jest tylko do jednego z nich – do suwu pracy. Pozostałe suwy to: suw ssania, suw wydechu oraz suw sprężania. Opory w dwóch suwach, wymienionych w pierwszej kolejności, nie są duże, jednak w suwie sprężania dochodzi do utraty większej ilości energii. W tym momencie swoje zastosowanie znajduje koło zamachowe. Dzięki swojej prędkości wirowania upłynnia ono pracę silnika, zapobiegając tym samym wytracaniu prędkości obrotowej.

Jakie dodatkowe działanie wykazuje dwumasa?

Oprócz opisanego w powyższym akapicie działania koła zamachowego, dwumasa tłumi także drgania skrętne, które występują w układzie napędowym podczas pracy silnika. Koło dwumasowe redukuje także gwałtowny wzrost momentu obrotowego. Działanie dwumasy można opisać także w bardziej dokładny sposób. Pracujący silnik wywołuje drgania w układzie napędowym, które przenoszone są na skrzynię biegów. Drgania te przyśpieszają zużycie się elementów skrzyni oraz są źródłem hałasu. Efektem pracy silnika jest także drżenie nadwozia. Dwumasowe koło zamachowe za sprawą sprężyn i tłumików, pochłania drgania skrętne, chroni skrzynię biegów i elementy układu napędowego przez uszkodzeniem oraz ułatwia zmianę biegów. Nie można zapomnieć także o neutralizowaniu hałasów i drgań nadwozia, co przekłada się na wyższy komfort jazdy.

Dlaczego dwumasa ma przewagę nad lekkim kołem zamachowym?

Wraz z rozwojem silników, waga koła zamachowego bardzo się zmniejszyła. Duży zamach powoduje natomiast opóźnione reakcje silnika na gaz oraz ogólną ociężałość silnika, który musi rozpędzać ciężkie koło. Lekkie koło zamachowe wydaje się więc być lepszym wyborem, aniżeli dwumasa, jednak korzystanie z niego wiąże się z kilkoma wadami. Jak już wspominaliśmy wcześniej redukcja masy prowadzi do występowania wibracji na niskich obrotach silnika. Drgania te przenoszone są na skrzynię biegów oraz prowadzą do jej szybszego zużycia.

Problem ten rozwiązuje DKZ, zbudowane z dwóch lżejszych kół zamachowych. W takiej kombinacji jedno z nich łączy się z wałem napędowym silnika, a drugie ze skrzynią biegów. Tłumik znajdujący się pomiędzy nimi eliminuje niekorzystne wibracje oraz umożliwia kołom obracanie się osiowo względem siebie. Podsumowując ten wątek możemy stwierdzić, że dwumasa eliminuje drgania na niskich obrotach silnika oraz redukuje szarpnięcie, do którego dochodzi w momencie włączania sprzęgła. Dwumasowe koło zamachowe wydłuża żywotność skrzyni biegów oraz jej podzespołów, zmniejszając przy tym opóźnienie podczas dodawania gazu.

Potrzebujesz nowe koło dwumasowe? Sprawdź https://www.sprzegla24.pl

budowa koła dwumasowego

Jakie są wady korzystania z dwumasowego koła zamachowego?

Ostatnim elementem tego opracowania jest przyjrzenie się awaryjności dwumasy. Niestety, przy częstym i mocnym obciążaniu układu napędowego, DKZ  ulega awariom. Zachowania, które mogą doprowadzić do uszkodzenia koła dwumasowego to między innymi: gwałtowne, szybkie ruszanie z miejsca (tzw. ruszanie z piskiem opon) oraz sportowy styl jazdy, opierający się o gwałtowne przyśpieszanie i hamowanie. Dwumasie nie sprzyja także jazda w mieście na półsprzegle oraz częste trzymanie nogi na pedale sprzęgła. Również przesadny Eco-Driving wpływa negatywnie na zużycie koła dwumasowego. Przyjmuje się, że w samochodach z kołem dwumasowym, nie należy schodzić z obrotami silnika poniżej 1500RPM, nawet jeśli elektroniczne „Eco-wspomagacze” nie sugerują jeszcze redukcji biegu.

O uszkodzeniu dwumasowego koła zamachowego będą świadczyć m.in. problemy ze zmianą biegów, hałasy i drgania dobiegające od koła zamachowego, wibracje silnika na biegu jałowym, a także drżenie gałki zmiany biegów podczas jazdy z małą prędkością. Charakterystycznym objawem uszkodzenia dwumasy jest stukanie podczas odpalania i gaszenia silnika. Jednak ostatecznie usterkę może zdiagnozować mechanik po wyjęciu części z samochodu.
Niektórzy kierowcy decydują się na regenerację koła dwumasowego, jednak nie jest to rekomendowane rozwiązanie. Elementy użyte do regeneracji są często wątpliwej jakości i trwałości.

Ponadto, często w przypadku awarii koła zamachowego, zaleca się wymianę kompletu sprzęgła, które bezpośrednio z nim współpracuje. Innym rozwiązaniem jest konwersja na sztywne koło zamachowe, ale to już temat na inny artykuł.